Errefuxiatuen afera errealitate bat da. Asko eta asko dira beraien herrialdeak halabeharrez utzi eta bizitza hobeago baten bila ihes egiten dutenak. Gaur egun beste herrialde batzuetan gertatzen dena, baina, euskal herritarrek pairatu behar izan zuten duela 80 bat urte Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz. Eta errealitate hori bizi behar izan zuen zarauztarrik ere bada.
Hain zuzen ere, horixe bera gertatu zitzaion Andoni Odriozola zarauztarrari, 1937an Belgikara errefuxiatu behar izan baitzuen bere anaiarekin batera, zorigaiztotik ihes. Odriozolaren istorioa hizpide hartuta osatutako dokumentala da Itsasoaren (h)egiak, Gukak Zarauzko Udalarentzat ekoitzia. Udalak gerraren ondorioz ihes egin behar izan zuten haurrei omenaldia egin zienean proiektatu zuten lehendabizikoz ikus-entzunezkoa, baina orain, herritar guztientzat ikusgai jarri du udalak. Bertan, Odriozolaren testigantzaz gain, errefuxiatuekin lan egiten duten elkarteekin osatu da kontakizuna: ISH, Zaporeak eta CEHAR.